Wetgeving voor rookkanalen en rookgasafvoer in België

Op deze pagina zetten we de belangrijkste wetgeving rookkanaal houtkachel in België op een rij: van de Belgische normen tot de specifieke regels in Vlaanderen. Ook leest u welke eisen gelden voor de schouw van een condensatieketel. Onze rookkanalen en kachelpijpen zijn ontwikkeld om aan al deze eisen te voldoen. Verderop leest u ook hoe het op dit moment staat met de discussie rond de uitfasering van oude houtkachels in Vlaanderen.

In het kort:

• Voor houtkachels is de norm NBN B 61-002 in België de leidraad, samen met de Europese EN-normen voor het rookkanaal zelf.
• Er bestaat in Vlaanderen geen keurings- of registratieplicht voor houtkachels of rookkanalen (stand oktober 2026).
• Voor een condensatieketel moet de rookgasafvoer condens- en corrosiebestendig zijn; meestal wordt een concentrisch systeem geplaatst.
• Buiten de ruimte waar de kachel staat werkt u met een dubbelwandig geïsoleerd, CE-gekeurd rookkanaal. Een kanaal dat helemaal enkelwandig is kan niet, behalve bij het renoveren van een bestaande schoorsteen.

De regelgeving is opgetekend in de norm NBN B 61-002, voor stookplaatsen onder de 70 kW. Die norm is officieel geschreven voor centrale verwarmingsketels; een toestel dat alleen zijn eigen opstellingsruimte verwarmt valt er buiten, maar in de praktijk wordt zij ook daar als leidraad gebruikt. Enkele belangrijke punten hieruit:

De toegestane hoogte van de uitstroom op het dak wordt weergegeven in onderstaande figuren voor een schuin dak, en voor een plat dak.

• een totale rookkanaal-lengte van ten minste 4 meter, voor een goede natuurlijke trek
• uitmonding :
  • zone I: ok
  • zone II: enkel met een anti-windkap
  • zone III: verboden

Nabije objecten en de trek van uw rookkanaal

Een gebouw is een obstakel voor een goede uitstroom van de rook wanneer:

• het obstakel zich binnen 15 meter van de uitmonding bevindt (bovenste tekening)
en
• het een hoek van 30 graden of meer bedekt ten opzichte van de uitmonding, 15 graden aan weerszijden van de as (bovenste tekening, een horizontale doorsnede)
en
• het hoger reikt dan een lijn die vanaf de uitmonding 10 graden omhoog loopt (onderste tekening)

In de tekening vormt gebouw I een probleem voor de trek: het staat binnen 15 meter, dekt meer dan 30 graden af en is te hoog.

Gebouwen II en III vormen geen probleem.

Naar goedgekeurde rookkanalen

Wat geldt er in Vlaanderen?

Bij rookkanalen wordt vaak naar VLAREM II verwezen. Deel 4 van dat besluit, waar de artikelen 4.4.2.1, 4.4.2.2 en 4.4.2.3 in staan, heet voluit "algemene milieuvoorwaarden voor ingedeelde inrichtingen". Dat zijn de vergunnings- of meldingsplichtige inrichtingen uit de indelingslijst. Een hout- of pelletkachel in een woning valt daar niet onder, dus die artikelen gelden niet voor uw kachel. Hetzelfde geldt voor artikel 5.43.2.19, dat over stookinstallaties als ingedeelde inrichting gaat.

Wat er voor een woning wel is:

• De Vlaamse code van goede praktijk (Departement Omgeving, 2017) adviseert de uitmonding minstens 1 meter boven de nok te brengen van woningen binnen een straal van 50 meter. De code zegt zelf dat hij geen formele verplichting is maar een sensibiliserend werkinstrument. Via een vergunning, een gemeentelijk reglement of de rechtspraak kan hij alsnog bindend worden.
• Uw gemeente. Het politiereglement en de dienst stedenbouw bepalen in de praktijk wat er bij u mag. Antwerpen en Gent hanteren eigen verordeningen.
• De handleiding van uw toestel en van het kanaalsysteem. Daar wordt u bij een schadegeval op afgerekend, samen met de voorwaarden van uw brandverzekeraar.

Informeer dus altijd bij uw gemeente of de dienst stedenbouw voor de specifieke regels op uw adres.

Europese CE-normen voor kachelpijpen en rookkanalen

De rookkanalen en kachelbuizen zelf moeten ook in België aan de Europese normen voldoen:

• NBN EN 1443: Rookkanalen – Algemene eisen.
• NBN EN 1856-1: Rookkanalen - Voorschriften voor de metalen rookkanalen - Systeembestanddelen van rookkanalen.
• NBN EN 1856-2: Rookkanalen - Voorschriften voor de metalen rookkanalen – Schoorsteenvoeringen en metalen aansluitelementen.
• NBN EN 13384-1: Rookkanalen – thermo-aeraulische berekeningsmethode – Deel 1 : rookkanalen voor één enkel toestel.
• NBN EN 12391-1: Rookkanalen – Plaatsingsnorm voor metalen rookkanalen – Deel 1 : rookkanalen voor open ketels.

Deze nieuwe Europese normen gaan niet meer uit van de maximale temperatuur op het kanaal oppervlak. De fabrikant vermeldt de veilige afstand tot brandbare materialen op de pijpen, en in het installatievoorschrift staat de noodzaak van wel of geen brandwerende omkokering.

Buiten de ruimte waar de kachel staat werkt u met een dubbelwandig geïsoleerd rookkanaal. Een kanaal dat helemaal enkelwandig is kan niet, behalve bij het renoveren van een bestaande schoorsteen.

Schouw en condensatieketel: welke wetgeving geldt er?

Sluit u een condensatieketel aan op een schouw, dan moet de rookgasafvoer condens- en corrosiebestendig zijn. De rookgassen van een condensatieketel zijn zo koel (ongeveer 45 tot 60 graden) dat er altijd condens ontstaat in het kanaal. Een klassieke gemetselde schouw is daar niet tegen bestand en mag u dus niet zomaar gebruiken.

De norm NBN B 61-002 en de voorschriften van de ketelfabrikant bepalen hoe de afvoer uitgevoerd moet worden. In de praktijk betekent dit:

• U gebruikt een afvoer van kunststof of inox die bestand is tegen condens en zuren. Een kale gemetselde schouw of een aluminium afvoer voldoet niet.
• Bij een gesloten (kamerdichte) ketel wordt meestal een concentrische rookgasafvoer geplaatst: de luchttoevoer en de rookgasafvoer zitten dan in één kanaal.
• Een bestaande schouw kunt u vaak blijven gebruiken door er een condensbestendige flexibele voering in te laten zakken.
• Het materiaal moet CE-gemarkeerd zijn en geschikt voor natte toepassing, in de juiste temperatuurklasse.

Uw installateur toetst de afvoer bij de plaatsing van de ketel aan deze eisen. Twijfelt u of uw schouw geschikt is voor een condensatieketel? Neem gerust contact met ons op, wij denken 7 dagen per week met u mee.

Uitfasering van oude houtkachels: waar staat dit momenteel?

Er wordt in Vlaanderen gesproken over strengere regels voor oude of vervuilende houtkachels, maar op dit moment bestaat er nog geen keuringsplicht of registratieplicht. In november 2025 opperde minister Jo Brouns om de aanpak van oude kachels te koppelen aan het moment van woningverkoop, en wordt gekeken naar een onderhouds- en keuringsplicht. In maart 2026 stelde Groen een verplichte registratie met periodieke keuring voor, maar minister Brouns wees dat voorstel expliciet af als disproportioneel. Ook in de actualisatie 2026 van het Vlaamse Luchtbeleidsplan 2030 staan voor houtstook alleen sensibiliseringsacties rond duurzaam en correct stoken, geen keuringsplicht, registratie of premies. Voorlopig blijft het dus bij vrijwillige maatregelen en communicatie. Wij volgen deze discussie op en werken deze pagina bij zodra er concrete regelgeving wordt aangenomen.

Veelgestelde vragen over wetgeving voor rookkanalen

Is er een keuringsplicht voor rookkanalen of houtkachels in België?

Nee. Er bestaat in Vlaanderen geen keurings- of registratieplicht voor houtkachels of hun rookkanaal. Voor centrale stooktoestellen op vaste of vloeibare brandstof geldt wel een jaarlijkse reinigings- en onderhoudsplicht. Voor een losse houtkachel is vegen niet wettelijk verplicht, maar uw brandverzekeraar vraagt dit vrijwel altijd.

Wat zijn de regels voor houtkachels in 2026?

Voor uw installatie is de norm NBN B 61-002 de leidraad, en het rookkanaal zelf draagt een CE-markering volgens de Europese EN-normen. Een verplichte keuring of uitfasering van oude kachels is er in 2026 niet gekomen; de Vlaamse overheid zet voorlopig in op sensibilisering rond correct stoken.

Welke wetgeving geldt voor de schouw van een condensatieketel?

De rookgasafvoer van een condensatieketel moet condens- en corrosiebestendig zijn volgens NBN B 61-002 en de voorschriften van de ketelfabrikant. Meestal plaatst de installateur een concentrische rookgasafvoer of een condensbestendige voering in de bestaande schouw.

Komen er strengere regels voor oude houtkachels in Vlaanderen?

Daar wordt over gesproken, maar er ligt nog niets vast. Een voorstel voor verplichte registratie met periodieke keuring werd in maart 2026 afgewezen. Wij volgen de discussie en werken deze pagina bij zodra er concrete regelgeving komt.

Michael Janssen Ik ben Michael Janssen. Opgeleid als chemisch ingenieur, werd ik in 2011 gegrepen door de wereld van verwarming en rookkanalen. Mijn kennis van dit terrein is in de loop der jaren opgebouwd door mijn werk als consultant voor rookgasafvoer in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Nu leid ik een team van specialisten bij o.a. uwRookkanalen.be; met het doel u optimaal te adviseren bij de aankoop van kachelbuizen en rookkanalen in België. Zodat u veilig kunt genieten van uw kachel.

Laatst bijgewerkt op: 7 oktober 2026